15 polskich obrazów, które każdy powinien znać

Nawet jeśli na co dzień nie interesujesz się historią sztuki – te kilkanaście polskich obrazów powinno na stałe zagościć w Twojej pamięci, bo nie znać ich po prostu nie wypada.

Portret Adama Mickiewicza na Judahu skale – Walenty Wańkowicz | 1827–1828

W 1828 oryginał eksponowano na wystawie w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, której absolwentem był Wańkowicz. Przez długie lata ten właśnie wizerunek wieszcza narodowego był ikoną Romantyzmu, symbolem polskości i natchnieniem poetów. Inspiracją do powstania obrazu były Sonety krymskie, a ściślej sonet XVIII Ajudah, zaczynający się słowami:

Lubię poglądać wsparty na Judahu skale,
Jak spienione bałwany to w czarne szeregi
Ścisnąwszy się buchają, to jak srebrne śniegi
W milijonowych tęczach kołują wspaniale.

Adam Mickiewicz, Sonety krymskie (1826)

Śmierć Barbary Radziwiłłówny – Józef Simmler | 1860

Na obrazie widzimy scenę, której tematem jest prywatny epizod z życia pary królewskiej. W intymnej scenerii alkowy król Zygmunt August siedzący na skraju łoża opłakuje zmarłą małżonkę. Dzięki mistrzowskiemu wystudiowaniu kompozycji, ukazaniu przedstawionej tragicznej sceny z umiarem, dyskrecją i dbałością o szczegóły obraz zyskał ogromną sławę i wszedł do polskiej wyobraźni zbiorowej jako najpowszechniejsze przedstawienie szeroko znanej historii ich małżeństwa.

Bitwa pod Grunwaldem – Jan Matejko | 1872–1878

Monumentalna praca ukazuje najbardziej dramatyczne momenty starcia wojsk Rzeczpospolitej Obojga Narodów z rycerzami Zakonu Krzyżackiego. Wśród przedstawionego na obrazie walczącego tłumu wyróżniono wiele postaci historycznych z obu stron starcia. Obraz symbolicznie przedstawia bitwę w momencie, kiedy wciąż toczą się zacięte walki, ale szala zwycięstwa przechyla się już na stronę polsko-litewską.

Babie lato – Józef Chełmoński | 1875

Babie lato powstało w Warszawie i jest pokłosiem rok wcześniejszej podróży Chełmońskiego na Ukrainę. Artystę szczególnie pasjonowała obserwacja życia wsi oraz rytmów nadawanych życiu przez naturę. Dzieło stanowi przykład naturalistycznej odmiany polskiego realizmu.

Żydówka z pomarańczami – Aleksander Gierymski | 1880–1881

Pomarańczarka jest arcydziełem polskiego malarstwa realistycznego, a zarazem jednym z ważniejszych judaików w sztuce polskiej. Podczas pobytu artysty w Warszawie powstał cały cykl realistycznych scen rodzajowych przedstawiających życie żydowskich mieszkańców Powiśla i innych ubogich dzielnic.

Targ na kwiaty przed kościołem św. Magdaleny w Paryżu – Józef Pankiewicz | 1890

Wyraźna zmiana w stylu artysty nastąpiła po prawie rocznym pobycie malarza w Paryżu. Tam Pankiewicz poznał prace m.in. Claude’a Moneta czy Paula Cézanne’a i sam zaczął eksperymentować z nowymi trendami w sztuce. Artysta, pod wpływem twórczości francuskich impresjonistów zrezygnował z precyzyjnego rysunku i dokładnego odwzorowania rzeczywistości, pokrywając płótno drobnymi plamami o intensywnych barwach i uzyskując chropowatą fakturę.

Panorama Racławicka – Wojciech Kossak, Jan Styka | 1893–1894

Ogromnych rozmiarów panorama upamiętniająca zwycięską bitwę pod Racławicami miała być najważniejszą atrakcją lwowskiej Powszechnej Wystawy Krajowej. Jan Styka, pomysłodawca tematu i współtwórca płótna, uznał, że to właśnie ta „krzepiąca serca” batalia najpełniej uczci setną rocznicę insurekcji kościuszkowskiej i odda hołd bohaterom walczącym w obronie ojczyzny w przeddzień ostatniego rozbioru Polski.

(fragment Panoramy Racławickiej)

Dziewczynka z chryzantemami  – Olga Boznańska | 1894

To jeden z najbardziej rozpoznawalnych obrazów Olgi Boznańskiej. Powstał on. w Monachium, gdzie artystka studiowała na Akademii Sztuk Pięknych, a później otworzyła własną pracownię. Dzieło to namalowane zostało techniką olejną na tekturze.

Szał uniesień – Władysław Podkowiński | 1894

Obraz uważany jest za pierwsze znaczące dzieło nurtu symbolizmu w polskim malarstwie. Zniszczony przez samego autora, został odrestaurowany po jego śmierci.

Bociany – Józef Chełmoński | 1900

Obraz powstał w okresie, kiedy Chełmoński po powrocie z Monachium zamieszkał w mazowieckiej wsi Kuklówka i malował szereg obrazów o tematyce wiejskiej, głównie krajobrazy pól, dzikiego ptactwa oraz pracujących w polu ludzi.

Dziwny ogród – Józef Mehoffer | 1902-1903

Powstał podczas letniego wypoczynku malarza i jego rodziny w Siedlcu niedaleko Krakowa. W dziele zdumiewa przede wszystkim zderzenie realistycznej konwencji obrazowania z przywiązaniem wagi do detali (drobiazgowo malowaną zielenią sadu czy szczegółami kobiecego stroju) z płaską, schematycznie zarysowaną ważką, której forma budzi skojarzenie z witrażem.

MP 365; Mehoffer, Józef (1869-1946) (malarz); Dziwny ogród; 1903; olej; płótno; 222,5 x 208,5 [244 x 230 x 10]

Hamlet polski. Portret Aleksandra Wielopolskiego – Jacek Malczewski | 1903

Obraz przedstawia w sposób alegoryczny Aleksandra Wielopolskiego, wnuka margrabiego Aleksandra Wielopolskiego, polskiego polityka, członka rządu Królestwa Polskiego na początku lat 60. XIX w., który starał się lawirować między interesami zaborcy i ludności polskiej.

OPALKA 1965 /1 – ∞ – Roman Opałka | 1965 – 2011

Cykl przedstawia wpływ mijającego czasu na mizerność człowieka. Są to zapisane na płótnach szeregi liczb (początkowo na czarnym płótnie, później szarym, i od 1972 stopniowo rozjaśnianym tle). Dodatkowo artysta wymawiał każdą liczbę, nagrywając ją na magnetofon, a do skończonego obrazu dodawał także swoje aktualne zdjęcie en face.

M 39  – Wojciech Fangor | 1969

Współtwórca Polskiej Szkoły Plakatu. W 1970 roku, jako jedyny dotychczas polski artysta, miał indywidualną wystawę w Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku. W latach 60. i 70. stworzył serię obrazów z charakterystycznymi kołami i falami nawiązującymi do sztuki op-artu. Jego dzieło zatytułowane „M 39” zostało niedawno sprzedane za 4,72 miliona złotych.

Pełzająca śmierć – Zdzisław Beksiński | 1973

Obrazy Beksińskiego dotyczyły samotności i nieuchronności śmierci. Często też malarz przedstawiał wizję Armagedonu. Ta też jest w przypadku „Pełzającej śmierci”. Koniec świata jawi się w mrocznych, brązowo-krwawych barwach. A śmierć zbiera swoje żniwo, po czym niepostrzeżenie znika z pola bitwy.

Jakie jeszcze obrazy dodalibyście do tej listy? Piszcie w komentarzach 🙂

Zostaw komentarz