Fotografie Zdzisława Beksińskiego – od realizmu do awangardy

Choć Zdzisław Beksiński zasłynął na całym świecie swoim malarstwem, wcale nie rozpoczął od niego swojej kariery artystycznej (o czym pisaliśmy już w tym artykule). Prace z tamtego okresu intrygują i zaskakują równie mocno, jak obrazy!

Codzienność w obiektywie

Zainteresowanie technologią towarzyszyło Beksińskiemu przez całe życie. W dojrzałym wieku artysta pasjonował się informatyką, tworzył z pomocą fotokopiarki i programów graficznych, a w młodości marzył o karierze reżysera filmowego. Marzenia nie udało mu się spełnić, ale namiastkę kadru filmowego odnalazł w innym kadrze – fotograficznym.

Beksiński zaczął robić zdjęcia w dzieciństwie, używając w tym celu aparatu otrzymanego od ojca. Oczywiście, fotografie te nie miały nic wspólnego ze sztuką – na kliszach pojawiały się obrazki z codziennego życia mieszkańców Sanoka, a także żołnierze i czołgi; dorastanie Zdzisława przypadło bowiem na czas II wojny światowej. Fotografią artystyczną zajął się na dobre w latach 50. Inspirował się sztuką filmową, stylistyką piktorializmu i Nowej Rzeczowości.

autor: Zdzisław Beksiński

Fotografia jako środek ekspresji

Niezależnie od wybranej estetyki, zdjęcia Beksińskiego służyły temu samemu celowi: nawet portretując innych ludzi autor chciał opowiedzieć coś o sobie. Nie dążył do obiektywnej rejestracji rzeczywistości; obrazy zatrzymane w kadrze są niejako przepuszczone przez filtr jego własnej ekspresji i doświadczeń, trwale odciskając piętno w historii polskiej fotografii.

Wszystkie zdjęcia Beksińskiego były czarno-białe, a oczekiwany efekt uzyskiwał dzięki umiejętnej grze światłem i kontrastem. Artysta często portretował swoją żonę Zofię, przedstawiając ją w miękkim świetle i łagodnej kolorystyce; podobnie oświetlenie pojawiało się na kadrach z rodzinnego Sanoka. Estetyka ta świadczyła o emocjonalnym stosunku Beksińskiego do fotografowanych obiektów. Zupełnie inny nastrój towarzyszy ekspresjonistycznym portretom ludzi, na których twarzach zapisały się doświadczenia przeżytych lat. Wyostrzone zmarszczki, niedoskonałości skóry, specyficzna mimika twarzy odzwierciedlają ciężar, z którym w codziennym życiu mierzą się “zwykli ludzie”.

Fizyczność bez tabu

Ludzkie cierpienie to zresztą jeden z głównych tematów fotografii Beksińskiego. Wiele prac mieści się w ramach estetyki body-art, z charakterystycznym dla tego nurtu pierwiastkiem fizycznego bólu, zniewolenia, badania granic wytrzymałości i podświadomych instynktów człowieka. Szczególnie znaną realizacją jest tu Gorset sadysty – portret nagiej kobiety ciasno oplecionej sznurem w taki sam sposób, jak przygotowane do konsumpcji wędliny. Artysta wykorzystywał w podobny sposób także tekstylia, druty i materiały opatrunkowe.

autor: Zdzisław Beksiński

Teatr życia

Beksiński przykładał dużą uwagę do aranżacji i reżyserii fotografowanych kadrów, niejednokrotnie sięgając przy tym po narzędzia stosowane w sztuce teatralnej oraz lustra. Poza wymienionymi wyżej akcesoriami do krępowania ciała wykorzystywał inne przedmioty codziennego użytku w roli rekwizytów. Wiele z nich nosiło ślady mocnego zużycia; poszarpane, dziurawe materiały odzwierciedlają destrukcyjną siłę upływającego czasu.

Rozbrat z aparatem

Z biegiem czasu ramy wyznaczane przez fotograficzny obiektyw stały się dla Beksińskiego zbyt ciasne. W poszukiwaniu nowych środków wyrazu artysta eksperymentował z techniką fotomontażu, tworząc kolaże bazujące na grach słownych, ale pod koniec lat 50. niemal całkowicie porzucił fotografię na rzecz malarstwa, rzeźby i rysunku. Na przełomie XX i XXI w. niektóre z dawnych prac Beksińskiego zyskały nowe życie – artysta przetwarzał je i wykorzystywał jako elementy swoich grafik cyfrowych.

autor: Zdzisław Beksiński

Uprzejmie informujemy, że ©Muzeum Historyczne w Sanoku jest wyłącznym posiadaczem praw autorskich do dzieł Zdzisława Beksińskiego. Gorąco zapraszamy do odwiedzenia placówki i obejrzenia zbiorów osobiście 🙂

Zobacz także: 10 CIEKAWOSTEK Z ŻYCIA I TWÓRCZOŚCI ZDZISŁAWA BEKSIŃSKIEGO

autor: Anna Pawlik

redaktor

Zostaw komentarz

1 Komentarz
Inline Feedbacks
View all comments
trackback
10 ciekawostek z życia i twórczości Zdzisława Beksińskiego - KuKulturze.pl

[…] ZOBACZ TAKŻE: FOTOGRAFIA ZDZISŁAWA BEKSIŃSKIEGO – OD REALIZMU DO AWANGARDY […]